Plaat IV · Vinificatie
Kvevri of qvevri: wijn maken in de aarde
Een ingegraven Georgische amfoor, een wijn die gist op het ritme van de bodem: de oudste vinificatietechniek ter wereld, vandaag levend in een stenen schuur uit 1817, in de Elzas.
Kvevri of qvevri: één amfoor, twee schrijfwijzen
Kvevri en qvevri (ქვევრი) zijn hetzelfde woord: een Georgische kruik van klei die al meer dan 8.000 jaar gebruikt wordt om wijn te laten gisten en rijpen. Beide transcripties bestaan naast elkaar: „qvevri” is gebruikelijker in het Engels en het Duits, „kvevri” in het Frans en het Spaans. De vinificatiemethode in kvevri staat sinds 2013 op de Representatieve Lijst van het Immaterieel Cultureel Erfgoed van de Mensheid van UNESCO.
Bij l'ambre blanc gebruiken we beide schrijfwijzen: hoe u hier ook terechtkwam, u bent op de juiste plek. Het is dezelfde amfoor, hetzelfde gebaar, dezelfde levende wijn.
Vinificatie in kvevri bij l'ambre blanc
In de moestuin-boomgaard, achter onze stenen schuur uit 1817 in Lutzelhouse, zijn de Georgische kvevri's rechtstreeks in de Elzasser aarde ingegraven. Deze kruiken van gebakken klei worden verwarmd en daarna met bijenwas ingesmeerd, die in de poriën trekt en ze vanbinnen afdicht. Ingegraven, uit het licht en beschermd tegen grote temperatuurschommelingen, laten ze een trage gisting toe zonder enige mechanische ingreep: de druif gist in contact met haar schillen en pitten, op het ritme van de stilte en van de seizoenen. Zonder toevoegingen, niet geklaard, niet gefilterd: de kvevri laat de wijn worden wat hij moet worden.
De marani
Onze kvevri's liggen ingegraven in de moes- en boomgaard naast de schuur: dat is onze marani, zo noemen de Georgiërs de plek waar de kruiken slapen. Hier ligt hij onder de open hemel. De eerste kvevri ging in augustus 2022 de grond in, in een kuil die Yann Molla Weber met de hand groef; vandaag zijn het er zestien, samen ongeveer 80 hectoliter.
Al onze kvevri's komen uit Georgië. Er zijn nog een tiental pottenbakkers die ze kunnen maken, allemaal Georgiërs.
Hoe een kvevri ontstaat
Een kvevri, of qvevri, wordt met de hand opgebouwd, rol na rol: de pottenbakker laat elke ring klei drogen voor hij de volgende plaatst, zodat de kruik haar eigen gewicht kan dragen. Eenmaal droog wordt ze in de oven gebakken en daarna, nog warm, aan de binnenkant met bijenwas ingesmeerd: de was dringt in de poriën van de klei. Aan de buitenkant beschermt een laag kalk haar voor ze in de put wordt neergelaten.
Haar eivorm, zonder oren of voet, is geen toeval: tijdens de gisting circuleren schillen en pitten in de kruik en zakken daarna naar de bodem, in de punt, zodat de wijn vanzelf helder wordt.
Een familieverhaal
Die keuze is niet alleen een vinificatiemethode: het is ook een kwestie van wortels. De Griekse afkomst van Yann Molla Weber verbindt hem met die gebaren van vinificatie in amforen, vertrouwd en bijna archaïsch, doorgegeven nog voor ze geleerd werden. Bij l'ambre blanc is vinifiëren in kvevri eerder het terugvinden van een oud, nederig gebaar dicht bij de aarde dan het volgen van een mode.
Van wijngaard tot amfoor: de stappen
-
Handpluk
Met de hand geplukt, in kleine kistjes, om elke bes ongeschonden te houden.
-
De kvevri vullen
De druiven (soms in hele trossen) gaan rechtstreeks in de ingegraven amfoor, zonder voorafgaande persing bij lange maceraties.
-
Spontane maceratie en gisting
Van enkele dagen tot tien maanden naargelang de cuvée, zonder toegevoegde gisten en zonder temperatuurcontrole: de kvevri regelt zichzelf.
-
Rechtstreekse persing of aftappen
Een zachte scheiding van wijn en schillen, zonder toevoegingen en zonder filtratie.
-
Botteling
Wijn niet gefilterd en niet geklaard; naargelang de cuvée zonder toegevoegd sulfiet of met een snuifje indien nodig, op het juiste moment.
Waarom de amfoor ingraven?
Ingegraven is de kvevri beschermd tegen de temperatuurverschillen tussen dag en nacht: de gisting verloopt in een stabiel klimaat, zonder airco of verwarming in de kelder. De bijenwas aan de binnenkant maakt de wand bijna luchtdicht: de uitwisseling met de lucht blijft heel gering en de amfoor geeft geen houtsmaak af. De stijl van de wijn hangt vooral af van de druif en de duur van de maceratie: bij ons wijnen met textuur en een fijne tanninegreep, ook bij de witte.
Kvevri, amfoor, kruik: wat hen onderscheidt
Men spreekt vaak van ‘amforawijn’ voor de kvevri, en het woord helpt om het voorwerp voor te stellen. Maar de antieke amfoor, Grieks of Romeins, was gemaakt voor transport: twee oren, een smalle hals, een puntige voet om vast te zitten in het ruim van schepen. De kvevri reist niet: hij is gemaakt om onder de grond te blijven, vaak generaties lang. De Spaanse tinaja staat bovengronds en heeft zijn vorm niet, en wordt ook niet ingegraven. En de kvevri is geen gewone recipiënt: het is een volledige methode, van de gisting op de schillen tot de opvoeding.
Amberwijn, geboren in de kvevri
In Georgië geeft een witte druif die met haar schillen gist en macereert in de kvevri een wijn met de kleur van barnsteen: de Georgiërs noemen hem ‘amberwijn’, elders spreekt men van ‘oranje wijn’. Die kleur komt van de schillen van de witte druif en de duur van de maceratie. Ook rode wijnen gaan in de kvevri: bij l'ambre blanc gaan gemacereerde witte wijnen en pinot noir erdoor.
Onze cuvées uit kvevri
De meeste cuvées van l'ambre blanc brengen hun rijping geheel of gedeeltelijk door in kvevri, van een korte maceratie van enkele dagen tot een lange maceratie van tien maanden. De details van elke methode vindt u op de fiches van onze natuurwijnen uit de Elzas.
Veelgestelde vragen
- Kvevri of qvevri: wat is het verschil?
- Geen: het zijn twee Latijnse transcripties van hetzelfde Georgische woord (ქვევრი), dat dezelfde amfoor van gebakken klei aanduidt.
- Geeft de kvevri een bijzondere smaak aan de wijn?
- Niet zoals hout: gebakken, gewaste klei geeft geen eiken- of vanilletonen. Wat je proeft, zijn de druif, de maceratie en de tijd van opvoeding.
- Waarom worden de kvevri's ingegraven?
- De aarde dempt temperatuurschommelingen: de gisting verloopt rustig, zonder airco of verwarming, en de amfoor is beschermd.
- Is wijn uit kvevri een natuurwijn?
- De kvevritechniek wordt traditioneel geassocieerd met natuurwijnen en oranje wijnen, omdat ze past bij een vinificatie zonder toevoegingen, zonder filtratie en met weinig of geen toegevoegd sulfiet: de aanpak van l'ambre blanc.
- Wat is het verschil tussen een kvevri en een amfoor?
- De antieke amfoor diende om wijn te vervoeren: oren, smalle hals, puntige voet. De kvevri heeft geen oren en wordt ingegraven om de wijn ter plaatse te laten gisten en rijpen.
- Waar koop ik kvevriwijn uit de Elzas?
- Onze in kvevri gevinifieerde cuvées uit de Elzas zijn te koop in onze webwinkel, met gratis levering in Frankrijk vanaf 150 €, of aan de kelder in Lutzelhouse, op afspraak.


