Tablica IV · Winifikacja

Kwewri: wino rodzi się w ziemi

Zakopana gruzińska amfora, wino, które fermentuje w rytmie gleby: najstarsza technika winifikacji na świecie, żywa dziś w kamiennej stodole z 1817 roku, w Alzacji.

Kwewri, kvevri czy qvevri: jedna amfora, kilka zapisów

Kwewri, kvevri i qvevri (ქვევრი) to to samo słowo: gruziński gliniany dzban używany od ponad 8000 lat do fermentacji i dojrzewania wina. Zapisy współistnieją: „qvevri” częściej po angielsku i niemiecku, „kvevri” po francusku i hiszpańsku, „kwewri” po polsku. Metoda winifikacji w kwewri jest od 2013 roku wpisana na Listę reprezentatywną niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości UNESCO.

W l'ambre blanc używamy wszystkich tych zapisów: niezależnie od tego, jak tu trafiłeś, jesteś we właściwym miejscu. To ta sama amfora, ten sam gest, to samo żywe wino.

Gruzińskie kwewri zakopane obok stodoły z 1817 roku, l'ambre blanc, Lutzelhouse, Alzacja
fig. 1
Lutzelhouse, krawędź kwewri nr 1

Winifikacja w kwewri w l'ambre blanc

W ogrodzie-sadzie, za naszą kamienną stodołą z 1817 roku w Lutzelhouse, gruzińskie kwewri są zakopane bezpośrednio w alzackiej ziemi. Te dzbany z wypalanej gliny podgrzewa się, a potem pokrywa woskiem pszczelim, który wnika w ich pory i uszczelnia je od środka. Zakopane, z dala od światła i z dala od gwałtownych zmian temperatury, pozwalają na powolną fermentację bez żadnej mechanicznej ingerencji: winogrona fermentują w kontakcie ze skórkami i pestkami, w rytmie ciszy i pór roku. Bez dodatków, bez klarowania, bez filtracji: kwewri pozwala winu stać się tym, czym ma być.

Marani

Nasze kwewri są zakopane w sadzie i ogrodzie warzywnym obok stodoły: to nasze marani, jak Gruzini nazywają miejsce, w którym śpią dzbany. Tutaj jest pod gołym niebem. Pierwsze kwewri trafiło do ziemi w sierpniu 2022 roku, do dołu wykopanego ręcznie przez winiarza; dziś jest ich szesnaście, o łącznej pojemności około 80 hektolitrów.

Wszystkie nasze kwewri pochodzą z Gruzji. Garncarzy, którzy jeszcze potrafią je robić, jest około dziesięciu, wszyscy są Gruzinami.

Jak powstaje kwewri

Kwewri (qvevri, kvevri) buduje się ręcznie, wałek po wałku: garncarz pozwala każdemu pierścieniowi gliny wyschnąć, zanim położy następny, aby dzban utrzymał własny ciężar. Po wyschnięciu dzban wypala się w piecu, a potem, jeszcze gorący, pokrywa od środka woskiem pszczelim: wosk wnika w pory gliny. Z zewnątrz chroni go warstwa wapna, zanim zostanie opuszczony do dołu.

Jego jajowaty kształt, bez uch i bez stopy, nie jest przypadkowy: podczas fermentacji skórki i pestki krążą w dzbanie, a potem opadają na dno, w szpic, aby wino samo się sklarowało.

8000lat historii
0filtracji
1817rodzinna stodoła
UNESCOdziedzictwo niematerialne

Rodzinna historia

Ten wybór to nie tylko metoda winifikacji: to także sprawa korzeni. Greckie pochodzenie Yanna Molli Webera łączy go z tymi gestami winifikacji w amforach, znajomymi i niemal archaicznymi, przekazanymi, zanim jeszcze zdążył się ich nauczyć. W l'ambre blanc winifikacja w kwewri to raczej powrót do dawnego, pokornego gestu bliskiego ziemi niż podążanie za modą.

Od winnicy do amfory: etapy

  1. Ręczne winobranie

    Zbiór ręczny, do małych skrzynek, by każda jagoda pozostała nienaruszona.

  2. Napełnianie kwewri

    Winogrona (czasem całe grona) trafiają bezpośrednio do zakopanej amfory, bez wcześniejszego tłoczenia przy długich maceracjach.

  3. Spontaniczna maceracja i fermentacja

    Od kilku dni do dziesięciu miesięcy zależnie od wina, bez dodanych drożdży i bez kontroli temperatury: kwewri reguluje się samo.

  4. Bezpośrednie tłoczenie lub zlanie

    Delikatne oddzielenie wina od skórek, bez dodatków i bez filtracji.

  5. Butelkowanie

    Wino niefiltrowane i nieklarowane; zależnie od wina bez dodanej siarki albo ze szczyptą w razie potrzeby, we właściwym momencie.

Dlaczego zakopuje się amforę?

Autocollant L'Ambre Blanc : Ex argilla lux

Zakopane kwewri jest chronione przed różnicami temperatur między dniem a nocą: fermentacja przebiega w stabilnym klimacie, bez klimatyzacji i ogrzewania w piwnicy. Wosk pszczeli pokrywający wnętrze czyni ściankę niemal szczelną: wymiana z powietrzem pozostaje znikoma, a amfora nie nadaje smaku drewna. Styl wina zależy przede wszystkim od winogron i długości maceracji: u nas to wina z teksturą i delikatną taniną, nawet w białych.

Kwewri, amfora, dzban: co je różni

O winie z kwewri często mówi się „wino z amfory” i to słowo pomaga wyobrazić sobie naczynie. Ale antyczna amfora, grecka czy rzymska, służyła do transportu: dwa ucha, wąska szyjka, spiczasta stopa, by zaklinować ją w ładowni statku. Kwewri nie podróżuje: ma pozostać pod ziemią, często przez pokolenia. Hiszpańska tinaja stoi na ziemi i nie ma ani jego kształtu, ani nie trafia pod ziemię. A kwewri to nie zwykłe naczynie: to cała metoda, od fermentacji na skórkach po dojrzewanie.

Wino bursztynowe, zrodzone w kwewri

W Gruzji białe winogrona, które fermentują i macerują ze skórkami w kwewri, dają wino w kolorze bursztynu: Gruzini nazywają je „winem bursztynowym”, gdzie indziej mówi się „wino pomarańczowe”. Ten kolor pochodzi ze skórek białych winogron i czasu maceracji. W kwewri dojrzewają też wina czerwone: w l'ambre blanc trafiają tam macerowane wina białe i pinot noir.

Nasze wina z kwewri

Większość win l'ambre blanc spędza całe dojrzewanie lub jego część w kwewri, od krótkiej, kilkudniowej maceracji po długą, dziesięciomiesięczną macerację. Szczegóły każdej metody znajdziesz na kartach naszych naturalnych win z Alzacji.

Najczęstsze pytania

Kwewri, kvevri czy qvevri: jaka jest różnica?
Żadna: to różne zapisy tego samego gruzińskiego słowa (ქვევრი), oznaczającego tę samą amforę z wypalanej gliny.
Czy kwewri nadaje winu szczególny smak?
Nie tak jak drewno: wypalana, woskowana glina nie nadaje ani nut dębu, ani wanilii. To, co czuć, to winogrona, maceracja i czas dojrzewania.
Dlaczego kwewri zakopuje się w ziemi?
Ziemia łagodzi wahania temperatury: fermentacja przebiega spokojnie, bez klimatyzacji i ogrzewania, a amfora jest chroniona.
Czy wino z kwewri to wino naturalne?
Technika kwewri tradycyjnie kojarzy się z winami naturalnymi i pomarańczowymi, bo pasuje do winifikacji bez dodatków, bez filtracji i z niewielką ilością dodanej siarki lub bez niej: tak pracuje l'ambre blanc.
Czym różni się kwewri od amfory?
Antyczna amfora służyła do transportu wina: ucha, wąska szyjka, spiczasta stopa. Kwewri, bez uch, zakopuje się w ziemi, aby wino fermentowało i dojrzewało na miejscu.
Gdzie kupić wino z kwewri z Alzacji?
Nasze cuvée winifikowane w kwewri, w Alzacji, są dostępne w naszym sklepie internetowym, z darmową dostawą we Francji od 150 €, lub w winiarni w Lutzelhouse, po wcześniejszym umówieniu.

L’Ambre Blanc

Do spróbowania

Od lektury do kieliszka: wina, o których opowiada ta strona.

Wszystkie wina →